Je zoekt je eigen titel op bij de online boekhandel en ziet de melding "niet leverbaar". Er staat geen herdruk gepland en op je mail komt een vaag antwoord. Dat voelt als pech, maar het is meer dan dat. De Auteurswet geeft auteurs sinds 1 juli 2015 concrete rechten tegenover een uitgever die een boek laat liggen. De vraag is alleen: welk signaal betekent wat, en wanneer onderneem je iets?
Niet leverbaar zonder zicht op herdruk
Een boek dat tijdelijk uitverkocht is, is geen probleem. Een boek dat maandenlang nergens te krijgen is, terwijl de rechten bij de uitgever liggen, wel. Artikel 25e van de Auteurswet, onderdeel van het auteurscontractenrecht (de regels over contracten tussen makers en exploitanten zoals uitgevers), regelt dit geval, dat juristen non-usus noemen: exploiteert de uitgever je werk niet of niet langer in voldoende mate, dan kun je de overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden.
Hier botsen de belangen. Voor de uitgever heeft een titel in de backlist, het oudere deel van zijn aanbod, ook zonder actieve verkoop waarde. Voor jou als auteur is een boek dat niet te koop is een dood werk. De wet legt in dat geval het initiatief bij jou: je stelt de uitgever eerst schriftelijk een redelijke termijn om de exploitatie weer op te pakken. Gebeurt er daarna niets, dan kun je ontbinden en liggen de rechten weer bij jou.
De royaltyafrekening blijft uit of roept vragen op
Het tweede signaal is stiller. De meeste uitgeefcontracten schrijven een jaarlijkse afrekening voor, vaak in het voorjaar. Blijft die uit, of krijg je een overzicht zonder onderbouwing van oplage en verkochte exemplaren, dan weet je niet waar je vergoeding op gebaseerd is. Vraag dan schriftelijk om een gespecificeerde afrekening. Een uitgever die goed administreert, kan die leveren; blijft de onderbouwing ook dan uit, dan is dat geen slordigheid meer, maar een signaal dat om een formele stap vraagt.
Er is nog een variant. Verkoopt je boek onverwacht veel beter dan bij het tekenen voorzien, dan kan je oorspronkelijke vergoeding ernstig uit verhouding raken met de opbrengst. Voor dat geval bestaat de bestsellerbepaling van artikel 25d van de Auteurswet: je kunt een aanvullende billijke vergoeding vorderen. Zo'n onverwacht succes, bijvoorbeeld een mediahit of een verfilming, is dus niet alleen goed nieuws, het is ook een moment om je afspraken opnieuw te bekijken.
Je werk duikt op in vormen waarvoor je nooit tekende
Het derde signaal zie je buiten de boekhandel. Er verschijnt opeens een audioboek, of je ontdekt dat je tekst via een licentie bij een platform is ondergebracht. Of je hebt niets gehoord over AI, maar je uitgever sluit deals over tekst- en datamining op de catalogus, het geautomatiseerd doorzoeken van teksten om er bijvoorbeeld AI-modellen mee te trainen. Pak dan je uitgeefcontract erbij en lees welke rechten je precies hebt overgedragen of in licentie hebt gegeven.
Wat er in zo'n uitgeefovereenkomst staat, bepaalt wie over nieuwe exploitatievormen beslist en wie eraan verdient. Oudere contracten zwijgen vaak over e-books, laat staan over AI-gebruik. Die stilte betekent niet automatisch dat de uitgever die nieuwe vormen mag benutten: wat niet is overgedragen, blijft in beginsel bij jou als maker. Juist daarover ontstaan nu discussies tussen auteurs en uitgeverijen.
Eerst schriftelijk aan de bel trekken, daarna pas een jurist
De drempel voor actie is helder. Eén onbeantwoorde mail is geen zaak. Een formele stap is wel aan de orde als:
je boek na een schriftelijk verzoek onverkrijgbaar blijft;
er na een herinnering geen deugdelijke afrekening komt;
de uitgever rechten exploiteert die je niet hebt afgestaan.
Die stap begint met een brief waarin je een concrete termijn stelt en benoemt, welk wetsartikel je inroept.
Levert die brief niets op, dan is juridisch advies verstandig. Een kantoor dat de boekenbranche van beide kanten kent, zoals het Amsterdamse Liaise Advocaten, kan beoordelen of je sterk genoeg staat voor ontbinding of een aanvullende vergoeding. Weeg daarbij de kosten en de verwachte opbrengst tegen elkaar af: een procedure over een titel die nauwelijks verkocht, loont zelden. Vaak is het terughalen van je rechten, zodat je elders opnieuw kunt uitgeven, meer waard dan een schadeclaim.

5.6 ℃



























































































