De woningnood in Nederland dwingt gemeenten om verder te kijken dan traditionele nieuwbouw. Steeds meer Noord-Hollandse gemeenten, waaronder Dijk en Waard, verkennen de mogelijkheden van flexwoningen als snelle aanvulling op het woningaanbod. Het Rijksprogramma rond flexibele huisvesting, dat de afgelopen jaren flink is opgeschaald, speelt daarin een centrale rol.

Flexwoningen zijn verplaatsbare woonunits die doorgaans voor een periode van tien tot vijftien jaar op een locatie staan. Dat maakt ze geschikt voor braakliggende terreinen, tijdelijke bouwlocaties of stukken grond die pas over jaren een definitieve bestemming krijgen. Voor gemeenten is het een manier om op korte termijn woningen te realiseren zonder jarenlange planologische procedures.

Aanbieders van dit type woningen richten zich zowel op particulieren als op gemeenten en bedrijven. Een partij als via Mylittlehouse levert volledig ingerichte tiny houses die zowel te huur als te koop zijn, inclusief begeleiding bij vergunningen en de aanleg van de fundering. Het concept speelt in op de groeiende vraag naar betaalbare, snelle woonoplossingen die toch een moderne uitstraling hebben.

Gemeentelijk beleid verschuift richting flexibel bouwen

Waar flexwoningen enkele jaren geleden nog vooral als noodoplossing werden gezien, presenteren gemeenten ze nu steeds vaker als volwaardig onderdeel van hun woonvisie. De gemeente Dijk en Waard, ontstaan in 2022 uit de fusie van Heerhugowaard en Langedijk, staat voor de uitdaging om in een krappe woningmarkt voldoende aanbod te creëren voor starters, spoedzoekers en statushouders. Juist in een gefuseerde gemeente met meerdere kernen liggen er potentiele locaties die zich lenen voor tijdelijke woonvormen.

De Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen, uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, biedt gemeenten financiele ondersteuning om dit soort projecten van de grond te krijgen. Die regeling verlaagt de financiele drempel aanzienlijk en maakt het voor kleinere gemeenten haalbaarder om flexwoningen te realiseren. Diverse gemeenten in Noord-Holland hebben hier inmiddels gebruik van gemaakt.

In de regio rond Alkmaar en Heerhugowaard zijn de afgelopen jaren meerdere initiatieven gestart om flexibele woonvormen te realiseren. Het gaat daarbij niet alleen om sobere noodopvang, maar ook om modern vormgegeven woonunits die qua comfort vergelijkbaar zijn met reguliere woningen.

Vergunningen blijven het grootste struikelblok

Ondanks de landelijke steun blijft het vergunningentraject voor veel initiatiefnemers complex. Bestemmingsplannen zijn vaak niet ingericht op tijdelijke woonvormen, en omgevingsvergunningen voor flexwoningen vragen een apart traject. Gemeenten moeten actief meewerken door locaties aan te wijzen en planologische wijzigingen door te voeren.

De Omgevingswet, die sinds 1 januari 2024 van kracht is, zou dit proces moeten vereenvoudigen door ruimtelijke regels te bundelen. In de praktijk merken initiatiefnemers dat de transitie naar het nieuwe stelsel niet overal even soepel verloopt. Sommige gemeenten zijn verder dan andere in het inrichten van hun procedures rond tijdelijke huisvesting.

Aanbieders van tiny houses en woonunits spelen hier steeds vaker op in door gemeentelijke begeleiding als onderdeel van hun dienstverlening aan te bieden. Bij Mylittlehouse is dat traject bijvoorbeeld standaard inbegrepen. Voor particulieren en bedrijven die zelf niet de expertise of de tijd hebben om vergunningsprocedures te doorlopen, maakt dat een wezenlijk verschil.

Wat het betekent voor woningzoekenden in Dijk en Waard

Voor woningzoekenden in de gemeente Dijk en Waard biedt de opkomst van flexwoningen een concreet perspectief. Starters die op de reguliere koopmarkt nauwelijks aan bod komen, vinden in tijdelijke woonunits een manier om toch zelfstandig te wonen. Huurperiodes lopen bij diverse aanbieders uiteen van zes maanden tot enkele jaren, afhankelijk van de locatie en de afspraken met de gemeente.

De gemeente speelt een sleutelrol in het beschikbaar stellen van geschikte locaties. Zonder actieve medewerking van het gemeentebestuur blijven flexwoningen een papieren oplossing, ongeacht hoeveel aanbieders klaarstaan om te leveren. In Noord-Holland zetten meerdere gemeenten inmiddels in op het aanwijzen van zogeheten flexkavels, specifiek bestemd voor verplaatsbare woonvormen.

Of de ambities rond flexibele huisvesting zich in Dijk en Waard vertalen in daadwerkelijk gerealiseerde woningen, hangt af van politieke wil, beschikbare grond en samenwerking met marktpartijen. Voor een regio waar de druk op de woningmarkt onverminderd hoog is, vormt elke extra woonvorm een relevante aanvulling op het totale aanbod. De komende raadsperiode zal moeten uitwijzen hoeveel ruimte er voor dit type initiatieven wordt vrijgemaakt.