Sjuul Brummans en Lorena Fa zijn eigenaren van Brummans & Fa Tandartsen in Heerhugowaard. In deze maandelijkse gastcolumn nemen zij lezers om en om mee achter de schermen van hun praktijk. Van ontwikkelingen in de tandheelkunde tot verhalen uit de praktijk en herkenbare vragen aan de stoel. Deze maand schrijft Sjuul over de band die je als tandarts met patiënten opbouwt.


Als tandarts zie je de meeste patiënten twee keer per jaar. Vaak zijn het korte momenten: een controle, een vulling, een behandeling. Toch bouw je door de jaren heen iets op dat verder gaat dan de mondzorg alleen. Mensen liggen met hun mond open in je stoel. Dat is kwetsbaar. Je komt letterlijk dichtbij, maar blijft tegelijk in een professionele rol. Juist in die herhaalde, vertrouwde momenten ontstaat er een band. Niet alleen van de patiënt naar jou, maar ook andersom. Je ziet mensen door levensfases heen: kinderen worden pubers, ouders worden ouder en gezinnen veranderen.

Je hoort over zwangerschappen, scheidingen, burn-outs en rouw. Soms merk je pas na jaren dat de ene patiënt de vader is van een andere. Soms komt een kind dat je als kleuter in de stoel had als puber binnen. En soms zie je aan iemand al bij binnenkomst dat er iets veranderd is. Dat zijn momenten waarop tandheelkunde veel meer wordt dan techniek.

In mijn eerste jaren als tandarts was ik vooral bezig met het vak in technische zin. Doe ik dit goed? Werk ik netjes? Mis ik niets? Nu gaat veel daarvan vanzelfsprekender, waardoor er meer ruimte ontstaat voor het verhaal achter de patiënt.

Soms zijn dat prachtige verhalen. Zoals iemand die al jaren probeert zwanger te worden en het uiteindelijk blijkt te zijn. Als tandarts hoor je dat soms als een van de eerste, omdat röntgenfoto’s of bepaalde behandelingen dan even niet verstandig zijn. Dat blijft bijzonder. Maar er zijn ook andere momenten. Iemand die ernstig ziek is bijvoorbeeld. En dan komt er soms een tijd later een overlijdensbericht binnen. Ook al blijft het een professionele relatie, zoiets kan voelen als het verliezen van een kennis.

Regelmatig raakt een verhaal je. Zeker nu ik zelf moeder ben, merk ik dat sommige dingen anders bij me binnenkomen dan vroeger. Zoals laatst, toen er ouders in paniek binnenkwamen met een peuter wiens voortand was gebroken. Of iemand die vertelt over een ziek kind. Je blijft professioneel, maar je bent ook mens. Dat evenwicht is niet altijd makkelijk. Dan wil je het liefst een hand op iemands schouder leggen. Soms doe je dat ook, in woorden of in een klein gebaar. Maar daarna moet je ook weer verder.

Ook bij angstige patiënten speelt die vertrouwensband een grote rol. Ik zie vaak meteen wanneer iemand gespannen is. Dan benoem ik dat liever rustig dan dat we doen alsof het er niet is. Ik vraag waar iemand bang voor is en wat kan helpen. Wil iemand precies weten wat ik doe? Liever muziek op? Even pauze tussendoor? We spreken dat gewoon af. Als iemand zijn hand opsteekt, stoppen we ook echt. Tijdens een lange wortelkanaalbehandeling vroeg ik laatst aan een patiënt welke muziek haar zou helpen om rustig te blijven. Uiteindelijk luisterden we twee uur lang naar gospelmuziek. Niet mijn standaard behandelplaylist, maar voor haar werkte het. En daar gaat het om. Doen wat je zegt, is misschien wel de belangrijkste manier om vertrouwen op te bouwen.

Er zijn ook momenten waarop de band luchtig is. Een patiënt tegenkomen tijdens een feestje die roept: “Hé tandarts!” Of patiënten met wie je inmiddels precies weet wanneer er ruimte is voor een grap. Dat maakt het werk mooi. Niet omdat het altijd gezellig moet zijn, maar omdat het laat zien dat er aan beide kanten gewoon mensen zitten.

Wat mij het meest bijblijft, zijn patiënten die ondanks alles met zoveel veerkracht binnenkomen. Ik ken een vrouw van wie de man tien jaar geleden overleed. Ik heb haar van helemaal in de put zien opkrabbelen naar iemand die fluitend de praktijk uitloopt. Controle na controle een beetje meer licht in haar gezicht. Dat je zoiets van dichtbij mag meemaken als tandarts, is een privilege.

Want uiteindelijk behandel je meer dan een gebit. Je ziet een mens. Met een geschiedenis, een gezin, verdriet, humor, spanning en vertrouwen. En als patiënten bij ons in de stoel liggen, hoop ik vooral dat ze voelen dat we dat zien.

Meer weten over de praktijk? Kijk op brummansfa.nl en/of lees het verhaal achter onze praktijk.