Sjuul Brummans en Lorena Fa zijn eigenaren van Brummans & Fa Tandartsen in Heerhugowaard. In deze maandelijkse gastcolumn nemen zij lezers om en om mee achter de schermen van hun praktijk. Van ontwikkelingen binnen de tandheelkunde tot verhalen uit de praktijk en herkenbare vragen aan de stoel. Deze maand schrijft Sjuul over botox bij kaakklemmen, tandenknarsen en gespannen kauwspieren.

Bij botox denken veel mensen meteen aan een glad voorhoofd of volle lippen. Dat laatste is trouwens geen botox, maar filler. Toch merk ik dat er nog veel verwarring is over wat botox precies doet. Botox vult niet op en trekt niet strak. Het ontspant een spier tijdelijk.

En juist daarom kan het binnen de tandartspraktijk soms heel logisch zijn.

Als tandarts kijken we niet alleen naar tanden en kiezen, maar ook naar hoe iemand zijn mond gebruikt. Hoe de kaken bewegen. Of er slijtage zichtbaar is. Of iemand klemt, knarst of veel spanning vasthoudt in de kauwspieren. De kauwspier is een van de sterkste spieren in het lichaam. Als die spier voortdurend aanspant, kan dat veel klachten geven. Denk aan kaakpijn, hoofdpijn, nekklachten, druk op de tanden of pijn bij het eten.

Ik zie dat vaker dan vroeger. Mensen hebben veel aan hun hoofd en spanning blijft lang niet altijd in je hoofd zitten. Die kan zich ook vastzetten in je lichaam, bijvoorbeeld in je kaken. Soms zie je dat letterlijk terug in het gebit: tanden die slijten, kiezen die zwaar belast worden of een kaak die voortdurend gespannen aanvoelt. Dan vraag ik door. Niet omdat alles door stress komt, maar omdat kaakklachten vaak onderdeel zijn van een groter verhaal.

Juist daarom heb ik mij de afgelopen jaren extra verdiept in kaakspieren, klemmen en knarsen, en de mogelijkheden om klachten te verminderen. Met aanvullende scholing op dit gebied leer je anders kijken en voelen: welke spier is overbelast, waar komt de pijn vandaan en welke behandeling past daarbij?

Botox is daarbij nooit de heilige graal. Dat zeg ik altijd meteen. Als iemand met kaakklachten komt, begin je breed. Waar komt de spanning vandaan? Is het tijdelijk of speelt het al jaren? Kan fysiotherapie helpen? Zijn ontspanningsoefeningen zinvol? Is een knarsplaat verstandig om het gebit te beschermen? Soms is dat genoeg. Soms niet.

Er zijn patiënten bij wie de kauwspieren zo sterk ontwikkeld zijn dat een knarsplaat of oefeningen onvoldoende verlichting geven. Dan kan botox een optie zijn. Door de kauwspier tijdelijk minder krachtig te maken, krijgt de spier rust. Bij sommige mensen geeft dat snel verlichting. Bij anderen moet je het effect opbouwen of herhalen. Een spier die jarenlang hard heeft gewerkt, wordt tenslotte ook niet in één week kleiner of rustiger. Net als in de sportschool: wat je lang traint, bouw je op. Wat je tijdelijk minder gebruikt, kan langzaam afnemen.

Wat ik mooi vind aan deze behandeling, is dat je mensen soms echt iets extra’s kunt bieden. Iemand die al lange tijd pijn heeft bij het kauwen. Iemand die wakker wordt met hoofdpijn. Iemand die alles al geprobeerd heeft en toch blijft klemmen. Dan is het fijn om samen te kunnen kijken welke opties er nog zijn.

Tegelijkertijd vraagt dit om zorgvuldigheid. Botox is niet voor iedereen geschikt. Bij bepaalde medische aandoeningen, zwangerschap of borstvoeding doen we het bijvoorbeeld niet. Ook bespreek ik altijd dat behandeling van de kauwspieren invloed kan hebben op de vorm van het gezicht. Als een spier minder actief wordt, kan hij op termijn smaller worden. Voor de een is dat geen probleem, voor de ander juist wel. Daarom hoort er altijd een eerlijk gesprek vooraf bij.

Soms past behandeling in de praktijk. Soms is verwijzen naar een fysiotherapeut, gnatholoog, kaakchirurg of huisarts logischer. Dat vind ik juist belangrijk: niet één oplossing naar voren schuiven, maar samen kijken wat iemand nodig heeft.

Wat ik vooral hoop, is dat mensen anders gaan kijken naar kaakklachten. Pijn in je kaak, knarsen of klemmen is niet iets waar je maar mee hoeft te leren leven. En botox is geen oppervlakkige quick fix, maar soms een serieuze behandeloptie binnen een breder plan.

Want ook hier geldt: we kijken verder dan het gebit alleen. Soms begint een klacht bij een tand of kies. Soms bij een spier. En soms vertelt de kaak vooral dat iemand al veel te lang onder spanning staat.

Meer weten over de praktijk? Kijk op brummansfa.nl of lees het verhaal achter de tandartspraktijk.